Odsetki ustawowe 2025/2026 — ile wynoszą i jak liczyć?
Kontrahent spóźnił się z zapłatą? Masz prawo do odsetek za opóźnienie — nawet bez żadnej umowy, automatycznie z mocy prawa. W tym artykule wyjaśnię, jakie są aktualne stawki odsetek ustawowych, jak je obliczyć i kiedy stosować które odsetki.
Trzy rodzaje odsetek ustawowych
Polskie prawo rozróżnia trzy rodzaje odsetek ustawowych. Każdy ma inną stawkę i zastosowanie:
| Rodzaj odsetek | Stawka (2025) | Podstawa prawna | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Ustawowe | 10,25% | art. 359 § 2 KC | Pożyczki, kredyty bez określonego oprocentowania |
| Za opóźnienie | 11,25% | art. 481 § 2 KC | Nieterminowa zapłata faktur, rachunków |
| Handlowe | 13,25% | art. 7 ust. 1 ustawy | Transakcje B2B (między przedsiębiorcami) |
Skąd biorą się te stawki?
Wszystkie trzy rodzaje odsetek zależą od stopy referencyjnej NBP (aktualnie 5,75%). Wzory:
- •Odsetki ustawowe = stopa referencyjna + 3,5 p.p. = 5,75% + 3,5% = 9,25% → aktualnie 10,25% (Minister Sprawiedliwości)
- •Odsetki za opóźnienie = stopa referencyjna + 5,5 p.p. = 5,75% + 5,5% = 11,25%
- •Odsetki handlowe = stopa referencyjna + 8 p.p. = 5,75% + 8% = 13,75% → aktualnie 13,25% (obwieszczenie MF)
- •Odsetki maksymalne = 2 × ustawowe = 2 × 10,25% = 20,50%
Gdy RPP zmieni stopy procentowe, zmieniają się też stawki odsetek. Dlatego przy naliczaniu odsetek za dłuższy okres trzeba uwzględnić wszystkie zmiany stóp — kalkulator Doqum robi to automatycznie.
Jak obliczyć odsetki dzień po dniu?
Odsetki za opóźnienie nalicza się od dnia następnego po terminie płatności do dnia zapłaty (włącznie). Wzór:
Odsetki = kwota × (stawka roczna / 365) × liczba dni opóźnienia
Przykład: faktura na 10 000 zł, termin płatności 15 stycznia, zapłacona 15 marca (59 dni opóźnienia):
10 000 zł × (11,25% / 365) × 59 dni = 10 000 × 0,000308 × 59 = 181,85 zł
Uwaga: jeśli w trakcie naliczania zmieni się stopa referencyjna, trzeba podzielić obliczenie na podokresy z różnymi stawkami. Właśnie dlatego kalkulator jest niezbędny.
Kiedy stosować które odsetki?
Odsetki za opóźnienie (11,25%) — domyślne odsetki przy opóźnieniu w zapłacie. Stosuj je w wezwaniach do zapłaty od osób fizycznych i w relacjach konsumenckich.
Odsetki handlowe (13,25%) — odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych, czyli między przedsiębiorcami (B2B). Wyższe niż zwykłe odsetki za opóźnienie. Przysługują automatycznie, nawet bez wyraźnego zastrzeżenia w umowie.
Odsetki ustawowe (10,25%) — odsetki od pożyczek i kredytów, gdy strony nie określiły oprocentowania. Rzadziej stosowane w windykacji.
Odsetki maksymalne (20,50%) — limit, którego nie mogą przekroczyć żadne odsetki umowne. Postanowienia przewidujące wyższe odsetki są z mocy prawa ograniczone do odsetek maksymalnych.
Oblicz odsetki automatycznie
Ręczne obliczanie odsetek z uwzględnieniem zmian stóp NBP jest żmudne i podatne na błędy. Kalkulator odsetek ustawowych w Doqum liczy to automatycznie — wpisujesz kwotę, daty, wybierasz rodzaj odsetek, a system oblicza wynik dzień po dniu. Wynik gotowy do wezwania do zapłaty lub pozwu.
Potrzebujesz gotowego dokumentu?
Doqum wygeneruje profesjonalny dokument z prawidłowymi podstawami prawnymi. PDF w 2 minuty.
Wypróbuj za darmo